Waar komt het woord sfeer vandaan en wat houdt het eigenlijk precies in? Een ‘sfeer’ is een abstract iets, een gemoedstoestand die de mens emotioneel beïnvloed, positief of negatief. Dat sfeer ontzettend veel met ons mensen doet en daarom goed op allerlei gebieden ingezet wordt mag duidelijk zijn. Maar hoe bereikt een bepaalde sfeer ons precies en waar komen verschillende smaken vandaan? In de maatschappij leven allemaal verschillende individuen, hoe bereikt de consumptiemaatschappij de wensen van een grotere doelgroep met behulp van sfeercreatie?
De consumptiemaatschappij wil inspelen op de verwachtingen in de maatschappij. De juiste kennis van de werking van sfeer op de zintuigen lijkt mij hier dus voor nodig. Een product moet de mens emotioneel bereiken zodat hij zich er door aangesproken voelt en interesse krijgt. Bestaat er iets als een algemene verwachting / smaak in de maatschappij?
Ik onderzoek in mijn scriptie wat er nodig is om tot een juiste sfeer te komen, hoe wij deze ontvangen en ervaren met onze zintuigen en hersenen en wat voor invloed kleuren, materialen, beelden, geuren, geluiden en ruimten op ons mensen hebben.
Eigenlijk draait het om de grote vraag; wat maakt een mens gelukkig? Wanneer voelt iemand zich prettig? Om op de wensen van een consument of klant in te kunnen spelen is dit een zeer belangrijk onderdeel. Voorkeur voor bepaalde sferen kan ontzettend belangrijke informatie geven over de mens en zijn ontwikkeling in de evolutie en maatschappij.
Amerikaans psycholoog Abraham Maslov heeft in de jaren ’50 de eerste 5 levensbehoeften van de mens samengevat in de volgende piramide.
Lichamelijke behoeften komen als eerst, gevolgd door een aantal zeer belangrijke emotionele behoeften. Deze emotionele oerbehoeften hebben mensen over heel de wereld dus allemaal gemeen. Dit zijn de eigenschappen die ons in staat stellen om te overleven en om onszelf te blijven ontwikkelen, vertelt Ilse Crawford, modern en emotioneel designer.
Een belangrijk streven is dus dat we ons veilig en prettig voelen in onze leefomgeving. Deze stemming die wij ervaren in een omgeving kan volgens mij sfeer genoemd worden. Sfeer ontstaat door allerlei informatie. Kleur, licht, materiaal, muziek, geur en ruimte hebben allemaal een direct effect op ons welzijn en gedrag. Vanzelfsprekend dat de manier waarop wij omgevingen en spullen design dus erg belangrijk is aangezien het gevoel dat zij ons schenken veel met ons welzijn doet.
De maatschappij is de laatste tijd erg materialistisch geworden, maar ondanks dat alle materie onderhand aanwezig en beschikbaar is, ontbreekt het echte geluksgevoel. We worden continu blootgesteld aan verleidingen en zijn hierdoor als het ware onverzadigbaar geraakt. We verlangen naar allerlei spullen maar zijn onze echte waarden in het leven bijna vergeten. In de consumptiewereld van interieur, design, mode en trends zou niet alleen gelet moeten worden op wat mensen willen zien van buiten, maar ook op wat mensen willen voelen van binnen. Natuurlijke zijn bepaalde trends op elkaar reagerende' bewegingen', maar er moet wel rekening gehouden worden met de ‘stilstaande’ altijd geldende behoeften. Alleen letten op hoe mooi iets eruit ziet en niet nadenken wat hetgeen werkelijk met je gevoel doet zal niet zorgen voor de gewenste verzadiging. Jezelf gelukkig voelen hangt niet af van materiele zaken, maar van emotionele. Gelukkig dringt dit besef langzaam door tot de mens en is onze houding weer een beetje aan het veranderen.
Mensen proberen het geluk opnieuw uit te vinden. We durven ons gevoel weer meer te volgen en stemmen ons leven daar op af. In plaats van de nogal strakke ontwerpen van de afgelopen jaren kiezen mensen steeds vaker voor spullen die intimiteit, individualiteit, warmte en schoonheid uitstralen. Aandacht voor persoonlijke groei, innerlijke kracht, harmonie, spiritisme, hartstocht, vrijheid, avontuur en welzijn is de reactie op de niet bevredigende materialistische westerse maatschappij. Door ons weer meer te richten op onze werkelijke behoeften doen we als het ware weer een stapje terug naar de natuur, naar onze de basis en oergevoelens.
Filosoof Peter Sloterdijk gaat nog een stapje verder. Volgens hem is de mens altijd onbewust op zoek naar die eerste warmte en veiligheid die we ervoeren in de baarmoeder, de plek waar we zonder enig tijdsbesef en zonder zorgen onszelf konden laten groeien en gewoon konden ‘zijn’.
Om gelukkig te zijn willen we onszelf kunnen ontwikkelen, vrijheid ervaren, en onszelf prettig, veilig en beschermd voelen om te kunnen genieten. Af en toe wat gezonde spanning ervaren en leven op onze eigen unieke manier. Geluksgevoel ontstaat ook door het voelen van liefde en je geaccepteerd voelen als mens, ergens bij te horen.
Over dit opnieuw uitvinden van Geluk gaat mijn eindexamen project. Ik wil op mijn manier uitbeelden wat ons mensen gelukkig maakt. Hiervoor probeer ik de steekwoorden te combineren met mijn eigen opvatting en met de juiste sfeer. Omdat het over menselijk geluk gaat gebruik ik tijdens dit onderzoek menselijke rollen. Poppen zijn imitaties van mensen, maar dan hele gelukkige mensen. Perfect en altijd lachend. Ons menselijk streven. Ik probeer verschillende 'geluk' scenes te creëeren waarbij ik let op ruimte, kleur, materiaal, belichting, verhouding en het achterliggend idee. De poppen hebben vaste blije uitdrukkingen waarin voor mij de uitdaging ligt om hun uitstraling op de foto alsnog zelf te kunnen bepalen.
